Ông Gorbachev sinh ngày 2/3/1931 và đã được rửa tội từ nhỏ trong Giáo Hội Chính Thống Giáo Nga. Ngay từ lúc còn đang nắm trong tay vận mệnh của đảng cộng sản Liên Xô, ông đã từng thể hiện ít nhiều niềm tin vào Chúa Kitô của mình. Chính cố tổng thống Ronald Reagan đã từng nói với một cộng sự viên của mình sau cuộc hội đàm đầu tiên với ông Gorbachev rằng: “Tôi tin chắc ông ta là một tín hữu thầm lặng”.
Từ năm 1970, Gorbachev trở thành bí thư thành ủy Stavropol Kraikom và từ năm 1974 đã là đại biểu Xô Viết Tối Cao. Năm 1979 ông được đề cử vào bộ chính trị đảng cộng sản Liên Xô. Năm 1985, ở tuổi 54, Mikhail Gorbachev, đã được bầu làm bí thư đảng cộng sản Liên Xô. Mùa xuân năm đó, Đức Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II được biết Gocbachev có thể sẽ là một dạng Cộng Sản kiểu khác. Gocbachev là người chủ trương Perestroika (cải tổ) nên rất cởi mở. Sự xuất hiện của Gobachev đem đến sự thay đổi nhanh chóng đối với quan hệ “Giáo Hội – Nhà Nước” ở Ba Lan và tạo ra bầu một không khí an toàn để bắt đầu nới lỏng các hạn chế gắn liền với thiết quân luật. Mặc dầu các lãnh tụ Cộng Sản ở Đông Âu như Gustav Husak ( Tiệp ), Erich Honecker ( Đông Đức ), Nicolas Ceausescu ( Rumani ), Janos Kadar ( Hungari ) chống chủ chương dân chủ hóa của Gocbachev, cuộc dân chủ hóa vẫn được tiếp tục. Các lãnh tụ Cộng Sản Đông Âu sợ rằng đa nguyên chính trị sẽ kết liễu chủ nghĩa Cộng Sản.
Đức Giáo Hoàng phấn khởi và hy vọng vào những đổi thay mà Gobachev đang khởi xướng, nhưng ngài lưu ý: “Ông ta là một người tốt nhưng ông sẽ thất bại bởi vì muốn làm một điều không bao giờ có thể làm được. Chủ nghĩa Cộng Sản không bao giờ có thể cải cách được.” Ngày 8.6.1987, Đức Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II lại thực hiện một cuộc trở về Ba Lan lần thứ 3 hết sức thành công để phục hồi Công Đoàn Đoàn Kết. Đức Giáo Hoàng nhận thấy rằng sự kết thúc của chế độ Cộng Sản đang đến gần.
Ngày 6.2.1989, trên đất nước Ba Lan nổ ra các cuộc biểu tình phản đối việc tăng giá cả; đại diện của chính phủ và các phe đối lập đã ngồi lại với nhau thương thuyết bàn tròn về tương lai của Ba Lan. Sự kết thúc của một kỷ nguyên đã tới. Khi các cuộc bầu cử được tiến hành ngày 4 tháng 6 thì Công Đoàn Đoàn Kết đã giành thắng lợi hoàn toàn và chính thức lên nắm quyền lực. Sự sụp đổ của Ba Lan đã gây ảnh hưởng làm lung lay khối Đông Âu trong những ngày cuối mùa đông, những quân cờ domino Cộng Sản đang bị đảo lộn: Hungari, Đông Đức, Bulgary, Rumani. Và tiếp đó sẽ là Liên Xô.
Ngày 1 tháng 12 năm 1989, ông Gorbachev đã là tổng bí thư cộng sản đầu tiên triều yết Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Trong hơn 60 năm qua, Giáo Hội Công Giáo và điện Kremlin đã đấu tranh với nhau dữ dội. Cuộc gặp đầu tiên giữa Tổng bí thư Liên Xô và Đức Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II tại Vatican đã hình tượng hóa phong phú cho một kỷ nguyên cuối.
Trong cuộc phỏng vấn dành cho báo chí sau tang lễ của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, ông đã tường thuật lại cuộc gặp gỡ lịch sử đó như sau: “Sự sụp đổ của Bức Màn Sắt là không thể được nếu không có Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Thật vậy, tháng 12 năm 1989, chúng tôi đã có một buổi nói chuyện rất thú vị, mặc dù có lẽ rất cảm động. Ngài bảo thẳng với tôi:
-Ông Gorbachev, tôi ghét cay ghét đắng cái chủ nghĩa cộng sản.
Tôi giải thích:
-Ngài cũng nên mạnh mẽ phê phán chủ nghĩa tư bản rừng rú.
Ngài nói với tôi:
-Tôi không phục vụ chính trị đảng phái, tôi phục vụ Thiên Chúa. Tôi theo đuổi cùng những điều mà ngài đang cố đạt được với “perestroika”.
Tôi vẫn nhớ như in câu nói của ngài trước khi từ giã, một điều đã làm tôi thực sự xúc động và bâng khuâng. Ngài nói: ‘Tôi sẽ cầu nguyện cho ngài.’”
Ở Warsaw, Berlin, Budapest, Prague, và cả Bucharest, hàng loạt các biến cố không ai ngờ đã diễn ra trong năm 1989. Rồi, ngày 7 tháng Hai năm 1990, điều không ai nghĩ tới đã xẩy ra một lần nữa, lần này tại Moskva: chính sách độc quyền của Đảng Cộng Sản chấm dứt ở Liên Bang Xô Viết. Ngày ấy, Ủy Ban Trung Ương Đảng Cộng Sản chấp nhận đề nghị của Mikhail Gorbachev hủy bỏ điều 6 khỏi Hiến Pháp Xô Viết. Điều này vốn bảo đảm bàn tay sắt quyền lực của Đảng Cộng Sản trong suốt hơn 70 năm qua. Ban lãnh đạo của đảng cũng chấp nhận kế hoạch có một hệ thống nội các và tổng thống kiểu Tây Phương. Tổng Bí Thư Gorbachev sẽ trở thành Tổng Thống Gorbachev.
Điều chủ yếu phải hiểu là cho tới nay, Gorbachev vẫn quả quyết rằng ông ta muốn duy trì Liên Bang Xô Viết. Ông ta muốn có một Liên Bang Xô Viết tốt hơn, nhân đạo hơn, không theo kiểu Stalin, tuy nhiên, vẫn là một Liên Bang Xô Viết toàn vẹn. Thế nhưng, khi kết liễu sự độc quyền của Đảng Cộng Sản đối với quyền lực, Gorbachev, dù biết hay không biết, thực sự đã đẩy Đế Quốc Sự Ác gần tới mộ chôn của nó hơn.
Vào lúc rạng sáng ngày 19.8.1991, các thành viên bảo thủ trong Bộ Chính Trị là Kryuchkov, Yazov, Pavlov và Yanayev đã làm chính biến tại Moskva, giam lỏng Gocbachev trong ngôi nhà nghỉ của ông ở Crimea trong 3 ngày từ 19 đến 21/8. Boris Yeltsin, Tổng Thống Cộng Hòa Liên Bang Nga chống lại cuộc đảo chính và biến tòa nhà Quốc Hội Nga thành đại bản doanh của Sở Chỉ Huy lực lượng chống đối. Sự chống đối của ông đã nhanh chóng thúc giục các nước phương Tây ủng hộ ông. Sau khi được ông Yeltsin giải cứu, ông Gorbachev đã ra lệnh giải tán và đặt cộng sản ra ngoài vòng pháp luật. Thắng lợi của Gorbachev và Yeltsin đã trở thành biểu tượng cho ý chí của nhân dân nhằm xóa bỏ chế độ Cộng Sản một lần và mãi mãi.
Ngày 23 tháng 8, đúng cái ngày các lãnh tụ của cuộc đảo chính đầu hàng, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã gửi một bức điện cho Gocbachev: “Tôi xin cám ơn Chúa, vì sự kết thúc có hậu quả của cuộc thử thách đầy kịch tính kéo theo nhân dân, gia đình và cả đất nước của ngài. Tôi xin bày tỏ niềm mong ước của tôi rằng ngài có thể tiếp tục sự nghiệp vĩ đại của mình vì công cuộc đổi mới cả về vật chất và tinh thần cho các dân tộc Liên Xô, những người mà tôi thường cầu nguyện cho họ”.
Về cuộc sụp đổ đế quốc Cộng Sản, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II nói: “Có thể là đơn giản khi nói rằng Đấng Tối Cao đã gây ra sự sụp đổ của chủ nghĩa Cộng Sản. Chủ nghĩa Cộng Sản tự nó sụp đổ, vì hậu quả của những lỗi lầm và sự đối xử tồi tệ của riêng nó. Chủ nghĩa Cộng Sản tự nó sụp đổ vì sự yếu kém cố hữu của nó”.
Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II được Chúa gọi về vào ngày 2 tháng 4 năm 2005, ngài được Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI phong là Đấng đáng kính ngày 19 tháng 12 năm 2009, phong Chân phước ngày 1 tháng 5 năm 2011, và được Giáo hoàng Phanxicô tuyên Hiển thánh vào ngày 27 tháng 4 năm 2014.
Ngày 30-8-2022, Mikhail Gorbachev, Tổng bí thư cuối cùng của Liên Xô trút hơi thở cuối cùng, thọ 91 tuổi.
Chúng ta đặt linh hồn ông vào trong Lòng Thương Xót của Thiên Chúa!
Mary D. Han 