“Ông Nô-ê làm nghề nông, ông là người thứ nhất trồng nho. Ông uống rượu say và nằm trần truồng giữa lều. Ông Kham, cha ông Ca-na-an, thấy chỗ kín của cha mình và báo cho hai anh ở ngoài biết. Ông Sêm và ông Gia-phét lấy cái áo choàng, cả hai đặt áo lên vai mình, rồi đi giật lùi mà che chỗ kín của cha. Mặt họ quay về phía sau, nên họ không trông thấy chỗ kín của cha. Khi tỉnh rượu, ông Nô-ê hay biết điều mà đứa con nhỏ nhất của ông đã làm đối với ông; ông liền nói: “Ca-na-an đáng bị nguyền rủa! Nó phải là đầy tớ các đầy tớ của các anh em nó! “Rồi ông nói: “Chúc tụng ĐỨC CHÚA, là Thiên Chúa của Sêm; Ca-na-an phải là đầy tớ nó! Xin Thiên Chúa mở rộng Gia-phét, nó hãy ở trong lều của Sêm, và Ca-na-an phải là đầy tớ nó!” (St 9, 20-27)
Đoạn Kinh Thánh trên đây có thể là một lý giải của người Israel về nguồn gốc bị họ cho là thấp kém của người Canaan, nhưng nó cũng cho thấy tác hại của việc say sưa: làm cho con người ta mất tỉnh táo và phẩm hạnh, và là nguồn cơn đưa đến nhiều đau khổ và bi kịch khác… Ta hãy tiếp tục đến với câu chuyện của ông Lot dưới đây…
“Ông Lót bỏ Xô-a, lên ở trên núi cùng với hai con gái ông, vì ông sợ không dám ở Xô-a. Ông ở trong một cái hang cùng với hai con gái. Cô chị bảo cô em: “Cha đã già; trong miền lại không có người đàn ông nào để đến với chúng mình theo thói thường trong thiên hạ. Nào! Chúng mình hãy cho cha uống rượu và nằm với cha; như thế, chúng mình sẽ bảo tồn dòng giống cho cha.” Đêm ấy, các cô cho cha mình uống rượu, rồi cô chị đến nằm với cha, mà ông không hay biết khi nào cô nằm, khi nào cô dậy. Hôm sau, cô chị bảo cô em: “Đấy, đêm qua chị đã nằm với cha. Đêm nay nữa, chúng mình lại cho cha uống rượu, rồi em đến nằm với cha; như thế, chúng mình sẽ bảo tồn dòng giống cho cha.” Đêm ấy nữa, hai cô lại cho cha uống rượu, rồi cô em đứng dậy đến nằm với cha, mà ông không hay biết khi nào cô nằm, khi nào cô dậy. Thế là hai cô con gái ông Lót đã có thai với cha mình. Cô chị sinh một con trai và đặt tên là Mô-áp; đó là ông tổ người Mô-áp ngày nay. Cô em cũng sinh một con trai và đặt tên là Ben Am-mi; đó là ông tổ người Am-mon ngày nay” (St 19, 30-38).
Bản văn Kinh Thánh trên đây có thể là một lý giải của người Israel về nguồn gốc của những sắc dân bị họ căm ghét là người Ammon và Moab, và hẳn nhiên, yêu nên tốt ghét nên xấu. Ngoài lý giải lịch sử trên, đoạn Kinh Thánh này đã một lần nữa cho thấy tác hại ghê gớm của việc say sưa: nó có thể làm cho con người mất hết nhận thức về luân lý, dẫn đến việc phạm những tội ác kinh khủng nhất. Không dừng lại ở đó, Kinh Thánh còn cho ta thấy rằng người say không những dễ có một đời sống vô luân tội lỗi, mà rất thường khi, việc uống rượu quá say còn đem lại hoạ sát thân cho những kẻ nghiện rượu…
“Bà Giu-đi-tha đi vào và sấp mình phục lạy. Trái tim tướng Hô-lô-phéc-nê rung động vì bà; tâm hồn ngất ngây, ông thèm khát được chung chăn gối với bà; từ ngày trông thấy bà, ông những tìm dịp quyến rũ bà. Tướng Hô-lô-phéc-nê nói với bà: “Uống đi em! Ta cùng vui đi nào! “Bà Giu-đi-tha liền nói: “Thiếp xin uống hầu chủ tướng. Quả thật đối với thiếp, từ lúc chào đời cho đến hôm nay, chưa bao giờ thiếp được vẻ vang như thế này.” Rồi bà cầm lấy những của ăn thức uống người nữ tỳ đã dọn sẵn mà ăn uống trước mặt tướng Hô-lô-phéc-nê. Ông đắm đuối vì bà nên uống rất nhiều rượu; có lẽ suốt cả đời, chưa ngày nào ông uống nhiều như vậy (Gđt 12,16-20) … Sau khi mọi người từ lớn chí bé đã rời khỏi lều của tướng Hô-lô-phéc-nê, không còn ai ở lại trong phòng ngủ nữa, thì bà Giu-đi-tha đứng bên cạnh giường của ông, thầm nghĩ trong lòng rằng: “Lạy Đức Chúa là Thiên Chúa các đạo binh. Giờ đây xin nhìn xem các việc tay con sắp làm để Giê-ru-sa-lem được tán dương ca tụng. Vì chính bây giờ là lúc Ngài củng cố phần gia nghiệp của Ngài, và thực hiện điều con đang dự tính, để đập tan quân thù nổi dậy chống chúng con.” Đoạn bà tiến đến phía đầu giường của tướng Hô-lô-phéc-nê, gỡ lấy thanh đại đao của ông, rồi lại gần giường, nắm lấy tóc ông. Bà nói: “Lạy Đức Chúa, Thiên Chúa Ít-ra-en, giờ đây xin ban sức mạnh cho con! ” Bà lấy hết sức bình sinh chém vào cổ ông hai nhát cho đầu lìa khỏi thân” (Gđt 13, 4-8).
Kinh Thánh cũng cho thấy rằng, không những dễ gây hại về luân lý, mà thực tế việc uống rượu thường xuyên cũng không bổ béo bao nhiêu cho cơ thể…
“Vua Na-bu-cô-đô-nô-xo truyền cho quan đứng đầu các thái giám là Át-pơ-nát chọn trong số con cái Ít-ra-en một vài đứa trẻ thuộc dòng dõi hoàng gia và hàng quý tộc mà dẫn về. Những đứa trẻ này phải là những đứa không khuyết tật, diện mạo khôi ngô, đã được học mọi lẽ khôn ngoan, hiểu rộng biết nhiều, trí khôn sắc sảo, có khả năng đứng chầu trong điện vua. Ông Át-pơ-nát còn phải dạy cho chúng biết chữ viết và tiếng nói của người Can-đê. Nhà vua dành cho chúng khẩu phần hằng ngày trong thức ăn rượu uống của nhà vua. Chúng phải được nuôi dạy ba năm, và sau thời hạn đó, phải ra mắt nhà vua. Trong số các trẻ ấy có Đa-ni-en, Kha-na-ni-a, Mi-sa-ên và A-da-ri-a là những người Giu-đa. Quan đứng đầu các thái giám đổi tên cho chúng: Đa-ni-en thành Bên-tơ-sát-xa, Kha-na-ni-a thành Sát-rác, Mi-sa-ên thành Mê-sác và A-da-ri-a thành A-vết Nơ-gô. Phần Đa-ni-en, vì quyết tâm không để mình bị ô uế do thức ăn rượu uống của nhà vua, nên đã xin quan cho mình khỏi bị ô uế. Chúa đã khiến cho Đa-ni-en được cảm tình của quan đứng đầu các thái giám. Nhưng quan này nói với Đa-ni-en rằng: “Ta sợ đức vua; vua đã chỉ định đồ ăn thức uống cho các ngươi. Vua mà thấy mặt mũi các ngươi gầy ốm hơn các bạn cùng tuổi thì chính các ngươi sẽ khiến ta mang tội trước mặt vua.” Đa-ni-en thưa với người được quan đứng đầu các thái giám chỉ định để trông coi Đa-ni-en, Kha-na-ni-a, Mi-sa-ên và A-da-ri-a: “Xin quan cứ thử các tôi tớ của quan đây trong mười ngày: cứ cho chúng tôi ăn rau uống nước, rồi quan nhìn sắc mặt chúng tôi và sắc mặt những đứa dùng thức ăn của nhà vua. Lúc đó quan thấy thế nào thì cứ xử với các tôi tớ của quan như vậy.” Quan chấp nhận lời các cậu ấy xin và thử trong mười ngày. Hết mười ngày, quan thấy các cậu sắc mặt hồng hào, da thịt đầy đặn hơn tất cả những đứa đã dùng thức ăn của nhà vua. Thế là quan giám thị cất phần thức ăn rượu uống của các cậu đi và cứ cho ăn rau” (Đn 1, 3-16).
Ngoài những tác hại tồi tệ mà người say rượu gây ra cho bản thân và tha nhân, Kinh Thánh cũng cho thấy việc say sưa cũng làm cho người say dễ nảy sinh những lời lẽ và hành động phạm thánh đầy ngông cuồng và rồ dại, mà hậu quả nhãn tiền là sẽ bị diệt vong…
“Vua Bên-sát-xa mở tiệc lớn khoản đãi một ngàn đại thần. Trước mặt những người này, vua uống rượu. Khi đã thấm hơi men, vua truyền mang ly mang chén bằng vàng bằng bạc mà vua cha là Na-bu-cô-đô-nô-xo đã lấy ở đền thờ Giê-ru-sa-lem. Vua Bên-sát-xa định dùng những ly chén này để uống rượu cùng với các đại thần, cung phi và cung nữ. Bấy giờ người ta mang ly chén bằng vàng đã lấy từ cung thánh Đền Thờ Thiên Chúa ở Giê-ru-sa-lem; vua và các đại thần, cung phi và cung nữ đều dùng mà uống. Họ vừa uống rượu vừa ca ngợi các thần bằng vàng, bạc, đồng, sắt, gỗ và đá. Ngay lúc ấy, những ngón tay người xuất hiện, viết lên vách tường quét vôi của hoàng cung ở phía sau trụ đèn. Vua nhìn thấy phần bàn tay đang viết. Bấy giờ mặt vua biến sắc, tâm trí bàng hoàng, ruột gan đòi đoạn, gối run cầm cập. Vua lên tiếng ra lệnh cho triệu các pháp sư, các nhà chiêm tinh và thầy bói. Rồi vua ngỏ lời với các nhà thông thái Ba-by-lon rằng: “Phàm ai đọc nổi hàng chữ ấy và giải thích được cho ta nghe, ta sẽ cho mặc cẩm bào đỏ thẫm, đeo vòng vàng vào cổ; người ấy sẽ là nhân vật thứ ba trong vương quốc” (Đn 5, 1-7)… Bấy giờ ông Đa-ni-en lên tiếng nói trước mặt vua: “Tâu đức vua, lộc vua ban, xin giữ lại cho ngài; quà vua tặng, xin dành cho người khác. Nhưng hàng chữ kia, thần xin đọc và giải thích hầu đức vua. Thiên Chúa là Đấng Tối Cao, đã ban cho Na-bu-cô-đô-nô-xo, phụ vương ngài, vương quốc với chức cao quyền trọng, vinh dự và oai phong. Chính vì chức cao quyền trọng Thiên Chúa ban cho phụ vương mà mọi dân tộc, quốc gia và ngôn ngữ đều run rẩy kính sợ trước mặt phụ vương. Người bắt ai phải chết hay cho ai được sống là tuỳ ý, người nâng ai lên hay hạ ai xuống cũng tuỳ ý. Nhưng khi trở nên tự cao tự đại và sinh lòng kiêu căng quá mức, người đã bị truất ngôi và mất hết vinh dự. Người đã bị đuổi, không được chung sống với người ta, bị mất trí, trở nên giống thú vật, phải chung sống với lừa hoang và ăn cỏ như bò, mình mẩy ướt đẫm sương trời, cho tới khi người nhận ra Thiên Chúa, Đấng Tối Cao, là Đấng cai trị vương quốc loài người, và Thiên Chúa ban quyền cai trị này cho ai là tuỳ ý. Còn ngài, tâu đức vua Bên-sát-xa, ngài là con của phụ vương, dầu đã biết tất cả những điều trên, ngài vẫn không chịu hạ mình xuống. Trái lại ngài đã tự cao tự đại, đã chống lại Chúa Tể trời cao: ly chén trong Đền Thờ của Chúa, người ta đã mang đến trước mặt ngài; ngài đã dùng các ly chén ấy mà uống cùng với các đại thần, cung phi và cung nữ. Ngài đã ngợi khen các thần bằng bạc, vàng, đồng, sắt, gỗ và đá là những vật không thấy, không nghe, không biết. Còn Thiên Chúa là Đấng nắm trong tay sinh khí của ngài và điều khiển mọi đường đi nước bước của ngài, ngài lại chẳng tôn vinh! Vì thế, Thiên Chúa đã cho phần bàn tay ấy đến viết hàng chữ kia. Đây là những chữ đã được viết ra: MƠ-NÊ, MƠ-NÊ, TƠ-KÊN, PÁC-XIN; và đây là lời giải thích: MƠ-NÊ – có nghĩa là đếm -: Thiên Chúa đã đếm và chấm dứt những ngày của triều đại ngài; TƠ-KÊN – có nghĩa là cân -: ngài đã bị đặt trên bàn cân và thấy là không đủ; PƠ-RẾT – có nghĩa là phân chia -: vương quốc của ngài đã bị phân chia và trao cho các dân Mê-đi và Ba-tư.” Bấy giờ vua Bên-sát-xa truyền mặc cẩm bào đỏ thẫm cho ông Đa-ni-en, đeo vòng vàng vào cổ ông và tuyên bố rằng, trong vương quốc, ông là nhân vật thứ ba. Ngay đêm ấy, Bên-sát-xa, vua dân Can-đê, bị giết chết” (Đn 5, 17-30).
Tuy nhiên, Kinh Thánh không cấm uống rượu, mà chỉ muốn con người dùng rượu sao cho hợp lý. Ta hãy thử cùng lắng nghe những lời lẽ khôn ngoan đã được ghi lại trong sách Giảng viên về việc nên uống rượu thế nào cho phải…
“Phúc cho ngươi,
hỡi đất nước có vua cai trị là con nhà quyền quý,
có người lãnh đạo là những kẻ ăn uống có giờ có giấc,
cốt sao cho khoẻ mạnh,
chứ không nhằm chè chén say sưa” (Gv 10, 17).
Quả vậy, theo sách Huấn ca, việc uống rượu phải giữ ở mức chừng mực, nói theo ngôn ngữ thời nay là “bạn hãy uống rượu chứ đừng để rượu uống bạn…”
“Khi uống rượu, đừng lên mặt anh hùng,
vì rượu đã làm cho lắm kẻ ra thân tàn ma dại.
Như lửa thử độ bền của thép,
rượu cũng thử lòng người trong cuộc đọ sức anh hùng lưu linh.
Rượu đem lại cho con người sức sống,
nếu biết uống có chừng có mực.
Sống không có rượu thì sống làm chi?
Rượu đã được tạo thành cho người ta phấn khởi.
Tâm hồn sung sướng, lòng dạ hân hoan,
nếu uống rượu đúng thời đúng mức.
Thật cay đắng cho tâm hồn khi quá chén vì bị nói khích và ngã quỵ.
Ma men khiến đứa ngu nổi khùng mà chuốc hoạ vào thân:
sức lực tiêu hao, mình mang thương tích.
Trong tiệc rượu, đừng khiêu khích kẻ đồng bàn,
đừng hạ nhục nó lúc nó đang vui nhộn,
đừng buông lời trách móc,
cũng đừng đòi nợ nó kẻo nó nổi sùng” (Hc 31, 25-31).
Trong Tân Ước, thánh Tông Đồ cũng đã cảnh cáo rất rõ ràng các tín hữu về việc uống rượu đến say sưa có tác hại như thế nào…
“Anh em hãy cẩn thận xem xét cách ăn nết ở của mình, đừng sống như kẻ khờ dại, nhưng hãy sống như người khôn ngoan, biết tận dụng thời buổi hiện tại, vì chúng ta đang sống những ngày đen tối. Vì thế, anh em đừng hoá ra ngu xuẩn, nhưng hãy tìm hiểu đâu là ý Chúa. Chớ say sưa rượu chè, vì rượu chè đưa tới truỵ lạc, nhưng hãy thấm nhuần Thần Khí” (Ep 5, 15-18).
Hẳn nhiên, mọi tội lỗi mà người say có thể gây nên khi quá chén, Kinh Thánh không quy vào cho rượu, mà quy cho chính những người uống rượu quá nhiều, như lời Chúa Giêsu đã phán…
“Hãy nghe và hiểu cho rõ: ‘Không phải cái vào miệng làm cho con người ra ô uế, nhưng cái từ miệng xuất ra, cái đó mới làm cho con người ra ô uế” (Mt 15, 10-11).
Bởi lẽ, những loại rượu và bia ngon là sản vật được Thiên Chúa dùng đất đai làm cho mọc lên và dùng tài khéo của con người để làm ra, vì thế, ta có thể, và thực tế là, nên dâng lời tạ ơn về ly rượu bia đó trước khi uống…
“Thật vậy, tất cả những gì Thiên chúa tạo dựng đều tốt, và không có gì phải loại bỏ, nếu biết dùng trong tâm tình tri ân cảm tạ” (1Tm 4, 4).
Mong rằng trong những ngày cuối năm Tân Sửu và đầu năm Nhâm Dần, mọi người sẽ theo Lời Chúa trong Kinh Thánh, để có thể vui dùng rượu bia trong chừng mực và hết sức tránh việc quá chén dẫn đến say sưa. Xin cầu nguyện cho nhau được đẹp Ý Chúa muốn, là…
“Dù ăn, dù uống, hay làm bất cứ việc gì, anh em hãy làm tất cả để tôn vinh Thiên Chúa” (1Cr 10, 31).
Lạc Vũ Thái Bình – Mary D. Han
Huế – Sài Gòn, 01-2022
Mary D. Han 